logo
Yazarlar
Gündem
Politika
Tekmen
Tekeli
Spor
Tarım
⤵
SağlıkDünya
HOŞGELDİNİZ! BUGÜN 14 ŞUBAT 2026, CUMARTESİ

Haydar Baş Felsefesi: Ne Teokrasi, Ne Sekülerlik; Anadolu İrfanının Çağdaş Yorumudur

13.02.2026 00:00
İsmail Çetin
bilgi @ bozyazihaber.com
Prof. Dr. Haydar Baş'ın Ehl-i Beyt merkezli anlayışı; ne Doğu tipi katı ve baskıcı bir teokrasiye, ne de Batı tipi köksüz ve maneviyattan kopuk bir sekülerliğe yaslanır. O'nun yaklaşımı; adaleti vicdanla, imanı akılla, geleneği çağın ihtiyaçlarıyla buluşturan Hünkâr Hacı Bektaşi Veli merkezli Anadolu irfanının çağdaş bir yorumudur. Ehl-i Beyt'i sadece tarihsel bir hatıra değil, adalet ve ahlâkın yaşayan ölçüsü olarak görür.

Bu fikrî mayayı yalnızca teoride bırakmamış; Milli Ekonomi Modeli ve uluslararası ekonomi kongreleri aracılığıyla sosyal adalet temelli bir ekonomik düzen önerisi olarak dünyaya taşımaya çalışmıştır. Böylece inanç ile iktisadı, ahlâk ile kalkınmayı aynı zeminde ele alan bütüncül bir perspektif ortaya koymuştur.

Prof. Dr. Haydar Baş, Türkiye'de ve İslam dünyasında alışılagelmiş kalıpların dışında bir din, devlet ve ekonomi tasavvuru ortaya koymuştur. Onun düşünce sistematiği ne klasik anlamda bir siyasal İslamcılığa ne de dini kamusal alandan dışlayan seküler paradigmalara yaslanır.

Haydar Baş'ın ekseni nettir: Ehl-İ Beyt Merkezli bir anlayıştır.

Bu merkez, sadece tarihsel bir sevgi veya mezhebi aidiyet değildir. Bu merkez; adaletin, ilmin, ahlâkın ve insan onurunun referans noktasıdır.

Ehl-i Beyt'i Merkeze Almak Ne Demektir?


Haydar Baş'a göre Ehl-i Beyt çizgisi, İslam'ın özüdür.

Hz. Ali'nin adalet anlayışı, Hz. Fâtıma'nın direnişi, Hz. Hasan'ın hikmeti, Hz. Hüseyin'in Kerbela'daki onurlu kıyamı; bir matem geleneğinden öte, bir yönetim ve toplum modelidir.

Bu modelin temelinde şu vardır:
 
  • İktidar kutsal değildir, emanettir.
  • Devlet güç için değil, adalet için vardır.
  • Din, zulmün değil mazlumun yanındadır.
Haydar Baş, bu ilkeleri teorik bir söylem olarak bırakmamış; sistemli bir fikrî bütünlüğe dönüştürmüştür.
 

Ne Teokrasi, Ne Sekülerlik

Haydar Baş'ın düşüncesi, Doğu tipi katı teokrasilere mesafelidir. Çünkü o anlayışta din çoğu zaman siyasal gücün aracı hâline gelir. Oysa Ehl-i Beyt çizgisi, gücü sınırlayan bir ahlâk öğretir.

Aynı şekilde Batı tipi sekülerliğe de eleştireldir. Çünkü seküler paradigma, dini hayattan soyutlayarak insanı yalnızca maddi ölçütlerle tanımlar. Bu ise insanı eksiltir.

Haydar Baş'ın teklif ettiği model ise farklıdır: İman ile aklı, vicdan ile hukuku, ahlâk ile devleti buluşturan bir sentez.Bu sentezin adı Anadolu irfanıdır. Ve bu irfanın çağdaş yorumunu ortaya koymaya çalışan isimlerden biri Haydar Baş'tır.
 

Milli Ekonomi Modeli: İnancın İktisadî Yüzü

Haydar Baş'ı yalnızca dini bir perspektifle değerlendirmek eksik olur. Onun en dikkat çekici çalışması, Ehl-i Beyt merkezli adalet anlayışını ekonomik bir modele dönüştürme çabasıdır.

Milli Ekonomi Modeli, salt teknik bir ekonomi programı değildir.

Arkasında bir insan tasavvuru vardır.

Bu tasavvur şunu savunur:
 
  • Devlet ekonomide aktif ve düzenleyici bir rol üstlenmelidir.
  • Üretim ve paylaşım adalet esasına dayanmalıdır.
  • Vatandaşlık geliri gibi uygulamalarla insan onuru korunmalıdır.
  • Faiz merkezli küresel finans sistemi sorgulanmalıdır.
Bu yaklaşım, Hz.Ali'nin "Bir toplumda fakir varsa, zenginler sorumludur" anlayışının çağdaş bir iktisadî yorumu olarak sunulmuştur.

Prof. Dr. Haydar Baş, ekonomi ile ahlâkı birbirinden kopuk görmez. Ona göre adalet yalnızca mahkeme salonlarında değil; pazarda, fabrikada ve bütçede de sağlanmalıdır.
 

Haydar Baş Evrensel Bir Medeniyeti Savunmuştur

Haydar Baş'ın düşüncesi sadece Türkiye'ye yönelik bir siyasi teklif değildir. O, Ehl-i Beyt merkezli adalet anlayışının evrensel bir medeniyet alternatifi olabileceğini savunmuştur.

Küresel krizlerin, gelir adaletsizliğinin, savaşların ve ahlaki çözülmenin yaşandığı bir dünyada; insanı merkeze alan, devleti sosyal sorumlulukla tanımlayan ve dini ahlâkî bir referans olarak konumlandıran bir model önerir.

Bu yönüyle onun yaklaşımı bir mezhep tartışmasının ötesindedir.

Bir sistem teklifidir.

Haydar Baş ekseninde şekillenen Ehl-i Beyt merkezli yorum; geçmişe övgü değil, geleceğe dair bir yaklaşımdır.

Bu yaklaşım şudur: 
Adalet olmadan devlet olmaz. Ahlâk olmadan ekonomi ayakta kalmaz. Ehl-i Beyt'in temsil ettiği değerler olmadan İslam'ın ruhu eksik kalır.

Onun ortaya koyduğu çerçeve tartışılabilir, eleştirilebilir. Ancak görmezden gelinemez. Çünkü o, yalnızca bir siyasetçi ya da akademisyen değil; bir medeniyet kurma hayalleri olan düşünce adamıdır.

 
İsmail Çetin / diğer yazıları
•Haydar Baş Felsefesi: Ne Teokrasi, Ne Sekülerlik; Anadolu İrfanının Çağdaş Yorumudur 13 00:00:00.02.2026
•Balım Sultan: Hünkâr’ın Emanetini Nizama Koyan Yol Hizmetkârı 12 00:00:00.02.2026
•Balkanlar’da Sarı Saltığın Sessiz Devrimi: Adalet, Ahlâk ve Bektaşî İrfanı 11 00:00:00.02.2026
•İnsanlığın Kurtuluşu Milli Ekonomi Modeli’ndedir 04 00:00:00.02.2026
•Dijital Tekel Kıskacında Türkiye Ekonomisi; Emek, Kalite ve Marka Değil; Algoritma Kazanıyor 27 00:00:00.01.2026
•Türk devlet geleneğinde “Kut” kavramı 22 00:00:00.01.2026
•Enerji, Göç ve Güvenlik Üçgeninde Türkiye 09 00:00:00.01.2026
•Atatürk, etnik kimlik gözetmeden 86 milyonun namus ve onurunu kurtardı 05 00:00:00.01.2026
•İrfan, Akıl ve Cumhuriyet 30 00:00:00.12.2025
•Maneviyatı Yüksek Bir İklime Girdik 23 00:00:00.12.2025
•Yeniçeri ve Bektaşilik: Osmanlı’nın Omurgasının Haksızca Yıkılması 23 00:00:00.10.2025
•Türk Milleti Adına Samimi İttifak 18 00:00:00.10.2025
•Yörük-Türkmen Tahtacılarında Geleneksel Oyun: Mengi 27 00:00:00.09.2025
•Camilerde toplanan yardımlar ihtiyaç sahiplerine dağıtılmalı, din görevlileri Peygamberimiz gibi sahada da olmalıdır 05 00:00:00.09.2025
•Fenerbahçe İçin En Büyük Kazanım: Mourinho’nun Gidişi 29 00:00:00.08.2025
•Atatürk'ün kurduğu Cumhuriyet, etnik kimlik değil, vatandaşlık temelli bir millet anlayışına dayanır 19 00:00:00.07.2025
•Gönülle girilen tasavvufta akılla yürünemez 17 00:00:00.03.2025
•Dürüstlük en büyük kaynaktır 10 00:00:00.03.2025
•Tebrikler Bozyazı Belediyespor,Tebrikler Başkan 14 00:00:00.02.2025
•Maneviyatı yüksek iklime girdik, değerlendirmesini bilelim 05 00:00:00.02.2025
•Cumhuriyet vatanımızın teminatıdır 28 00:00:00.10.2024
•Atatürk, bugünü yaşanılır kılar, yarını teminat altına alır 22 00:00:00.10.2024
•Alevilik Yol, Bektaşilik Tariki Medeniyettir 16 00:00:00.10.2024
•Atamızın Laikliği dini doya doya yaşatır 02 00:00:00.10.2024
•Atatürk’ümüzü de, dinimizi de rahat bırakın 05 00:00:00.09.2024
•İmam Hüseyin Hak adına Kerbelâ’ya gitmiştir 17 00:00:00.07.2024
•Gadir-i Hum nedir? 25 00:00:00.06.2024
•Andımız İslam Ahlakıdır 23 00:00:00.04.2024
•Hoş Geldin Ey Şehr-i Ramazan 12 00:00:00.03.2024
•Maliyet enflasyonu var.Talep değil... 17 00:00:00.01.2024
•Asgari ücret zammı tarafları mutsuz ediyor 23 00:00:00.12.2023
•Dinci ve Kemalist aynı kapıya çıkar 14 00:00:00.12.2023
•Türk Devletleri Ehli Beyt nefesiyle kurulmuş, yörüngeden çıkınca yıkılmıştır 05 00:00:00.12.2023
•Fenerbahçe’nin masası yoktur, sahaları vardır 29 00:00:00.11.2023
•Ruhun şad olsun Atam 10 00:00:00.11.2023
•İsrail Maşadır 09 00:00:00.11.2023
•Mumsöndü ibadettir 24 00:00:00.10.2023
•Ekonomimiz felç edilerek koltuk değneğine mahkûm edilmiştir 04 00:00:00.10.2023
•Laiklik dinin, Cumhuriyet vatanımızın teminatıdır 25 00:00:00.09.2023
•Bilim adamlarını tüccarların eline bırakmayalım 12 00:00:00.09.2023
•Asgari ücret zammı ölü doğdu 23 00:00:00.06.2023
•Mumsöndü ibadettir 05 00:00:00.05.2023
•Özgürlük Allaha yaklaşmaktır 07 00:00:00.04.2023
•Allahın hazinesi boldu.Yeterki almasını bilelim 31 00:00:00.03.2023
•Şeriat gelmez, yaşanır 25 00:00:00.03.2023
•Peki raflardan yansıyana ne yapacağız! 15 00:00:00.12.2022
•Ruhun şad olsun Atam 10 00:00:00.11.2022
•Hayat da basit, İslam da… Zorlaştırmayın yeter! 31 00:00:00.08.2022
•İmam Hüseyin Hak adına Kerbelâ’ya gitmiştir 06 00:00:00.08.2022
•Bilim insanlarını tüccarların eline bırakmayalım 20 00:00:00.07.2022
•Gönüllere nakşeden yarınları konuşan liderdi 12 00:00:00.04.2022
•İslam’ın özü salâvatta gizlidir 05 00:00:00.04.2022
•Biz almasını bilirsek Allahın hazinesi boldur 01 00:00:00.04.2022
•Üçüncü dünya savaşını Atatürk önlüyor 05 00:00:00.03.2022
•İki yüzlü AB ve ABDnin acizliğini izledik 01 00:00:00.03.2022
•"Var bi hayalimiz" diyen gençlerin hayat enerjisine güvenelim 24 00:00:00.02.2022
•Ekonomide devasa kanyonlar oluştu 05 00:00:00.02.2022
•Üçüncü bir ittifak işi zora sokar 08 00:00:00.12.2021
•Osmanlıyı kim kurdu, neden yıkıldı 23 00:00:00.11.2021
•Milli Ekonomi Modeli Başkaldırıştır 15 00:00:00.11.2021
•Atatürkün laikliği dini doya doya yaşatır 17 00:00:00.09.2021
•Allah,Muharrem ayını hakkıyla idrak etmemizi nasip eylesin 09 00:00:00.08.2021
•Dürüstlük en büyük kaynaktır 17 00:00:00.07.2021
•Seçimin kilit partisi 30 00:00:00.06.2021
•İblisin işi Atatürklerle uğraşmaktır 07 00:00:00.06.2021
•İslamın özü salâvatta gizlidir 04 00:00:00.05.2021
•Çok abarttık, ciddiye alınacak bir tarafı yok! 27 00:00:00.04.2021
• Allahın hazinesi boldur 24 00:00:00.04.2021
•Fikri duruşu ile yarınları konuşan liderdi 09 00:00:00.04.2021
•Kimin ekmeğine yağ sürdüğümüze dikkat edelim 20 00:00:00.03.2021
•İnsanlığın kurtuluşu Haydarizm’de… 05 00:00:00.03.2021
•Birlik, saygı ve sevgiyle mümkündür 26 00:00:00.02.2021
•Atatürk’ü merkezimize koymamız şart 23 00:00:00.02.2021
•Yapıcı dil yetmez, terbiyeli olması gerek 19 00:00:00.02.2021
•Madalyon dik gelse de değişen bir şey olmaz 12 00:00:00.02.2021
•Neden yeni anayasa isteniyor 09 00:00:00.02.2021
•Çanakkale ruhunu iyi okumak gerek 04 00:00:00.01.2021
•Bir şeyleri değiştirecekse Z kuşağı değiştirecek 02 00:00:00.12.2020
•Ötekileştirmeden,ayrıştırmadan birleştirelim 12 00:00:00.09.2020
•Evlerinize bayrak asın 26 00:00:00.08.2020
•Alın terini tozla,toprakla silenlerin yüzü gülecek 04 00:00:00.06.2020
•Musahiplik nedir? 28 00:00:00.04.2020
•Allah'a yakın olduğunuzu bilmek mi istiyorsunuz? 25 00:00:00.04.2020
•Ulu çınarımız Haydar Baş hocamızı kaybettik 20 00:00:00.04.2020
•Virüsün Ekonomik Tedavisi Milli Ekonomi Modeli’ndedir 05 00:00:00.04.2020
•Parayı bas,halka dağıt,şahsi izolasyonu sağla… 31 00:00:00.03.2020
•#SendeEvdeKal 28 00:00:00.03.2020
•Sağlığımız için lezzetli,yerli muz tüketelim 06 00:00:00.03.2020
•Maneviyatı yüksek bir iklime girdik,değerlendirmesini bilelim 25 00:00:00.02.2020
•Atatürk Türk Milletine Allah’ın Lütfudur 01 00:00:00.02.2020
•Atatürk’ü doğru anlamak 09 00:00:00.11.2019
•Mevlid kandiliniz mübarek olsun 08 00:00:00.11.2019
•Kerbela,Hak ile bâtılın ayrıldığı yerdir 09 00:00:00.09.2019
•Paşabeleninde çay yudumlamak 18 00:00:00.07.2019
•Bütün Bozyazı'yı ve adayları kutlarım 06 00:00:00.04.2019
•Bozyazı’nın tanıtımı şart 05 00:00:00.01.2019
•Gerçek laiklik dinsiz yaşanamaz 05 00:00:00.12.2018
•Atatürk’ün Cumhuriyeti dinimizi teminat altına almıştır 01 00:00:00.12.2018
•Ekonominin Oksijeni “Milli Ekonomi Modeli”dir 28 00:00:00.11.2018
•Bozyazı'da çiftçi derneği neden yok! 24 00:00:00.11.2018
→
Yorumlar
Yorum bulunmuyor.
Yorumlarınızı paylaşın

--
Fırtına çatıyı fırlattı

Fırtına çatıyı fırlattı
Bozyazı Belediyesi’nde Afet Kriz Koordinasyon Masası Kuruldu

Bozyazı Belediyesi’nde Afet Kriz Koordinasyon Masası Kuruldu
Toslaklar’da Tır Devrildi

Toslaklar’da Tır Devrildi
Bozyazı sel riskine karşı teyakkuzda! Yetkililerden çok önemli uyarılar!

Bozyazı sel riskine karşı teyakkuzda! Yetkililerden çok önemli uyarılar!
Bozyazı’da Su Seviyesi Yükseliyor: Tekneler Tehlikede, Kurtarma Operasyonu Başlatıldı

Bozyazı’da Su Seviyesi Yükseliyor: Tekneler Tehlikede, Kurtarma Operasyonu Başlatıldı
Alaköprü Barajı’nda Savaklar Açıldı: Dragon Çayı İçin Kritik Uyarı!

Alaköprü Barajı’nda Savaklar Açıldı: Dragon Çayı İçin Kritik Uyarı!
Bilgi Yarışmasının Birincisi Durmuş Tufan Anadolu İmam Hatip Lisesi Oldu

Bilgi Yarışmasının Birincisi Durmuş Tufan Anadolu İmam Hatip Lisesi Oldu
Haydar Baş Felsefesi: Ne Teokrasi, Ne Sekülerlik; Anadolu İrfanının Çağdaş Yorumudur

Haydar Baş Felsefesi: Ne Teokrasi, Ne Sekülerlik; Anadolu İrfanının Çağdaş Yorumudur
Merkez Mahallesi’nde Yüklü Miktarda Para Kaybolduğu bildirildi

Merkez Mahallesi’nde Yüklü Miktarda Para Kaybolduğu bildirildi
Son Dakika!! Tır Devrildi

Son Dakika!! Tır Devrildi
Kaymakamlık Uyardı: Cuma Günü Çok Kuvvetli Yağış Bekleniyor!

Kaymakamlık Uyardı: Cuma Günü Çok Kuvvetli Yağış Bekleniyor!
Ercan Baş’tan Başkan Çetinkaya’ya Övgü Dolu Sözler

Ercan Baş’tan Başkan Çetinkaya’ya Övgü Dolu Sözler
Bozyazı Esnaf Lokantası’ndan Örnek Davranış! Yarın ki gelir Kuzeyhan'a...

Bozyazı Esnaf Lokantası’ndan Örnek Davranış! Yarın ki gelir Kuzeyhan'a...
Kaymakam ve Belediye Başkanı’nın Eşlerinden Kur’an Kursuna Ziyaret

Kaymakam ve Belediye Başkanı’nın Eşlerinden Kur’an Kursuna Ziyaret
Pullu'da trafik kazası

Pullu'da trafik kazası
Uyuşturucu ve kötülükle mücadelede toplumsal refleks şart

Uyuşturucu ve kötülükle mücadelede toplumsal refleks şart
Milli Ekonomi Modeli uygulanmadan Türkiye kurtulamaz

Milli Ekonomi Modeli uygulanmadan Türkiye kurtulamaz
Balım Sultan: Hünkâr’ın Emanetini Nizama Koyan Yol Hizmetkârı

Balım Sultan: Hünkâr’ın Emanetini Nizama Koyan Yol Hizmetkârı
Balım Sultan: Hünkâr’ın Emanetini Nizama Koyan Yol Hizmetkârı

Balım Sultan: Hünkâr’ın Emanetini Nizama Koyan Yol Hizmetkârı
Mersin Valisi Net Konuştu: Mersin’in Huzuruna Göz Dikenlere Geçit Yok

Mersin Valisi Net Konuştu: Mersin’in Huzuruna Göz Dikenlere Geçit Yok


Prof. Dr. Haydar Baş
İsmail Çetin
Murat Çabas
Prof. Dr. Mustafa Yavuz Köker
logo

   E-posta: bilgi(@)bozyazihaber.com
Anasayfa Gündem Politika Tekmen Tekeli Spor Tarım İslam Toplum Sağlık Dünya Yazarlar Künye İletişim Arşiv Arama XML/RSS
Tüm hakları Bozyazı'nın ilk haber sitesi adına saklıdır: ©2019-2026

Yazılı izin alınmaksızın site içeriğinin fiziki veya elektronik ortamda kopyalanması, çoğaltılması, dağıtılması veya yeniden yayınlanması aksi belirtilmediği sürece yasal yükümlülük altına sokabilir. Daha fazla bilgi almak için telefon veya eposta ile irtibata geçilebilir.
Mobil uyumlu haber yazılımı: www.eticaret.com.tr